head21.jpg
Forsķša
Pistlar
Æviágrip
Fyrirspurn
Myndir
Tenglar
Byggšamįl
Sjįvarśtvegsmįl
Utanrķkismįl
Heilbrigšis/velferšarmįl
Samgöngumįl
Mennta- og skólamįl
Efnahags- og skattamįl
Almenn stjórnmįl
Deila į Facebook

Greinargerš vegna stefnumótandi byggšaįętlunar 2001 - 2005 ; 20. febrśar 2002

Stefnumótunarskjališ er aš mörgu leyti heildstętt og unnt aš byggja stefnumörkun og tillögugerš į henni. Žaš er engu aš sķšur ekki fullunniš og žarf aš bęta žar nokkru viš. Einkum vantar meira afgerandi stefnu til lķfskjarajöfnunar meš almennum ašgeršum og bęta žarf viš sértękum ašgeršum sem beinast aš tilteknum svęšum. Hugmyndir um vaxtarsvęši og byggšakjarna er lķtt skilgreind og žarf bęši aš skilgreina betur svęšin og hlutverk žeirra. Žį er naušsynlegt aš benda į sértękar ašgeršir tengdar hverju svęši.

2. kafli: įstand og horfur.

aukiš žjóšfélagslegt misrétti
Ķ 2. kaflanum įstand og horfum ķ žróun byggša ķ landinu er vakin athygli į žvķ aš tekju- og eignabil hafi aukist ķ žjóšfélaginu og aš margt bendi til žess aš žaš muni aukast įfram į nęstu įrum. Nefnt er sem dęmi aš mešaltekjur į höfušborgarsvęšinu hafi hękkaš en į landsbyggšinni lękkaš. Į Vestfjöršum hafi lękkun vķsitölu atvinnutekna veriš mest eša śr 111 įriš 1995 ķ 92 įriš 2000. Hętta er talin į aš žjóšfélagslegt misrétti aukist ķ kjölfariš meš vaxandi vandamįlum ķ kjölfariš. Žį er biliš milli landsbyggšar og höfušborgarsvęšisins tališ aukast žar sem eignarhald į fyrirtękjum og hlutabréfum žjappist ķ ę rķkara męli saman į höfušborgarsvęšinu og aš žeir efnameiri bśi flestir žar.
Žaš vantar algerlega tillögur til śrbóta en viš blasir, ķ ljósi žess aš sjįvarśtvegur er langžżšingarmesta atvinnugreinin utan höfušborgarsvęšisins, aš óhjįkvęmilegt er aš stöšva samžjöppunna ķ greininni og stušla aš meiri dreifingu atvinnustarfseminnar.

neikvęš afstaša til stórra landssvęša
Kaflinn 2.4 sem fjallar um horfur og vęntingar er allt of neikvęšur. Ķ textanum skķn ķ gegn aš enginn vilji er til ašgerša į neinu svęši landsbyggšarinnar nema ķ Eyjafirši.
Svo dęmi séu tekin segir um Hśnažing, aš fólki hafi fękkaš mikiš og atvinna dregist saman og aš ekki sé śtlit fyrir annaš en aš fólki muni įfram fękka nema eitthvaš nżtt komi til. Sķšan er enga tillögu aš finna. Um Vestfirši segir aš ekki sé rįšlegt aš gera rįš fyrir aš ķbśum fjölgi žar į nęstu įrum. Žaš er ekki sagt aš žaš sé ekki lķklegt heldur tekiš dżpra ķ įrinni og sagt aš žaš sé ekki rįšlegt. Svona texti sendir frį sér skilaboš sem ekki verša skilin nema į einn veg.
Tillaga um sérstaka byggšaįętlun fyrir ašeins eitt svęši, Eyjafjörš, ķ žessu samhengi, er afleit og ég vara viš henni. Ekki er nema gott eitt um žaš aš segja aš hiš opinbera ętli sér aš styrkja Eyjafjaršarsvęšiš, en algerlega óįsęttanlegt aš önnur svęši, sem jafnvel standa verr aš vķgi, verši ekki styrkt meš sambęrilegum ašgeršum. Ef einungis į aš grķpa til sérstakra ašgerša utan įhrifasvęšis höfušborgarinnar į žeim hluta svęšisins žar sem best er stašan felst ķ žvķ skżr afstaša gegn öšrum hlutum svęšisins.





heildstęš stefna fyrir öll landssvęši
Kafli 2.5. um byggšakjarna žarf aš vera mun ķtarlegri. Gefa žarf heildstęša lżsingu į vaxtarsvęšum og byggšakjörnum landsins, skilgreina hlutverk og įhrifasvęši žeirra og ašgeršum sem eiga aš styrkja žį. Samanlagt žurfa vaxtarsvęšin og byggšakjarnarnir aš nį til allra svęša landsins og tillögurnar aš lżsa stefnu stjórnavalda um byggš į Ķslandi.


4. kafli: tillögur um stefnumörkun.
Ķ žessum kafla er fjallaš meira almennt um atriši sem sķšar koma nįnar fyrir ķ 5. kafla og žį ķ tillöguformi. Skipting įętlunar ķ 12 stefnumarkandi įherslusviš er nokkuš tęmandi aš mķnu mati, en ég geri žó žį athugasemd sem fyrr aš žaš er of mikil žröngsżni fólgin ķ žvķ aš horfa ašeins į aš efla Akureyri sem byggšakjarna.

žróunarstarf og rįšgjöf
Ég tek undir aš rétt er aš endurskipuleggja allt žróunarstarf į landsbyggšinni, fyrst og fremst er žó naušsynlegt aš auka viš fjįrmagniš. En ekki er rétt aš skipta Byggšastofnun upp og draga žróunarsvišiš śt śr ķ nżja stofnun meš öšru atvinnužróunarstarfi svo sem landbśnaši. Ég tel naušsynlegt fyrir stofnun sem sinna į fjįrhagslegum stušningi viš atvinnuuppbyggingu į landsbyggšinni aš styšjast viš sérfręšinga į žróunarsviši. Į hinn bóginn er einbošiš aš rįšgjöf verši samręmd og sķšur atvinnugreinabundin en nś er. Žį hef ég efasemdir um aš blanda um of saman atvinnurįšgjöf og almennri svęšisbundinni hagsmunagęslu og sé ekki aš įvinningur verši af žvķ.

endurskipulagning sjóšakerfis
Fyllilega tķmabęrt er aš enduskipuleggja stušningskerfi atvinnulķfsins eins og lagt er til. Žar žarf žó fyrst aš įkveša hlutverk og hvaša tękjum beita į til žess aš nį įrangri, fremur en aš einblķna į rekstrarlega hagręšingu af sameiningu sjóša. Ég tel aš styšjast eigi viš ķ verulegum męli reynslu Noršmanna, sem er aš nokkru byggš į fyrirmynd frį Evrópulöndum og byggja upp stofnun sem beitir sér fyrir uppbyggingu ķ atvinnumįlum meš stofnstyrkjum, hlutafjįrkaupum og lįnveitingum ķ beinum tengslum viš atvinnulķfiš.
Mestum įrangri meš skjótum hętti veršur nįš meš sameiningu Nżsköpunarsjóšs atvinnulķfsins og Byggšastofnunar. Einbošiš er aš Įtak til atvinnusköpunar verši sameinaš nżju stofnunni, enda ekki lengur ķ samręmi viš góša stjórnsżsluhętti aš sjóšir séu vistašir ķ rįšuneytum undir beinni stjórn rįšherra. Ešlilegt er aš Feršamįlasjóšur verši lagšur nišur og felldur til hinnar nżju Byggšastofnunar einkum ķ ljósi žess aš śtlįn til feršamįla eru aš langmestu leyti ķ Byggšastofnun. Til višbótar tel ég aš kannaš verši hvort ekki er unnt aš leggja Framtalssjóši Nżsköpunarsjóšs inn ķ hina nżju stofnun įsamt žvķ aš taka til athugunar hlutverk fjįrfestingarhlutafélaga višskiptabankanna ķ meirihlutaeigu rķkissjóšs. Hins vegar tel ég aš fara žurfi varlega ķ aš sameina landsbśnašarsjóšina einnig og vķsa žar til reynslu Noršmanna.
Meš žessum hętti veršur bśinn til nż stofnun sem į aš starfa į landsvķsu aš nżsköpun og atvinnuuppbyggingu.



hlutverk sveitarfélaga
Naušsynlegt er aš styrkja stjórnsżslu ķ héraši, en fękkun sveitarfélaga aš óbreyttu hlutverki žeirra mun ekki skila miklum įrangri. Žvķ tek ég ekki undir žęr hugmyndir aš beina eigi einkum sjónum aš fjölda žeirra heldur eigi aš setja fram tillögur um hlutverk žeirra, svo sem įkvöršunarvald, skattlagningarheimildir, verkefni o.s.frv. Aš mķnu mati liggur vanmįttur sveitarstjórnarstigsins ķ hlutverki žess en ekki fjölda sveitarfélaga. Minnt er į aš ķ sķšustu byggšaįętlun er kvešiš į um aš stefnt verši aš žvķ aš auka hlut sveitarfélaga ķ opinberum rekstri og mišaš viš aš hann verši eigi minni en helmingur.

ašgeršir til jöfnunar
Varšandi jöfnun bśsetuskilyrša er lagt til aš fram fari heildarathugun į opinberum ašgeršum sem eiga aš jafna bśsetuskilyrši ķ landinu og sķšan lagšar fram heildstęšar tillögur. Um žetta er žaš aš segja aš žegar liggur fyrir allmikil žekking į žessu og ķ sķšustu byggšaįętlun voru nokkrar tillögur um ašgeršir sem einmitt voru byggšar į fyrirliggjandi upplżsingum. Hér eru allar forsendur til ašgerša fremur en aš leggjast ķ rannsóknarvinnu, žótt ekki sé męlt į móti žvķ aš stöšugt sé fylgst meš į žvķ sviši.

ašgeršir fremur en frekari athuganir
Sama mį segja um jöfnun starfsskilyrša atvinnuveganna. Žar žarf įkvöršun um ašgeršir fremur en könnun og athugun. Įhrif af opinberum įlögum į flutningskostnaš eru žekkt svo og orkukostnašur og mismunandi vešhęfni eigna.


5. kafli. tillögur um ašgeršir.
Efling opinberra verkefna og žjónustu į landsbyggšinni.
Žessi tillaga er svipuš og 6. lišur ķ sķšustu byggšaįętlun. Lķtiš įvannst og ašallega var žaš vegna žess aš vilji rįšherra reyndist lķtill sem enginn žegar į reyndi. Til lķtils er aš setja svona tillögu fram nema sżnt verši fram į aš hugur fylgi mįli.



Jöfnun bśsetuskilyrša fólks.
Žessi tillaga į aš vera um ašgeršir en ekki athugun. Žaš er ekki nóg aš kanna möguleika į skattalegum ašgeršum heldur į aš kveša upp śr meš žaš aš žeim verši beitt. Ķ sķšustu byggšaįętlun var įlyktaš um aš grķpa til ašgerša til žess aš aušvelda fólki ķ strjįlbżli atvinnusókn og huga aš leišum til aš lękka kostnaš žvķ samfara. Einkum var horft til žess aš kostnašurinn yrši frįdrįttarbęr frį skatti. Ekki er žörf į aš skoša žetta frekar, nś er spurt um viljann.

Skattalegar ašgeršir.
Ég legg til aš skattalegum ašgeršum verši beitt til žess aš jafna bśsetuskilyrši einstaklinga annars vegar til žess aš męta tilteknum kostnaši viš atvinnusókn og menntun og hins vegar til žess aš stušla aš bśsetu ungs fólks og menntafólks į landsbyggšinni. Žęr verši skilgreindar sem almennar ašgeršir og beinast žvķ ekki aš tilteknum svęšum heldur fremur aš skilgreindum ašstęšum.
Til višbótar tillögu um endurgreišslu afborgana nįmslįna sem er ķ skjalinu žį verši: 1. kostnašur viš atvinnusókn frįdrįttarbęr ( mišaš verši viš tiltekinn kmfjölda dag hvern og fjįrhęš aš hįmarki).
2. Kostnašur viš nįm verši frįdrįttarbęr frį skatti hjį nemanda eša framfęranda hans žegar sękja žarf nįm fjarri heimili.
3. Veitt verši ķvilnun į tekjuskatti į landssvęšum žar sem fólki hefur fękkaš verulega og tekjur eru lįgar.
4. Til žess aš stušla aš uppbyggingu atvinnu og aukinni fjölbreytni verši veitt ķvilnun į tryggingargjaldi fyrirtękja.
Til athugunar undir žessum liš vęri einnig aš beita auknum persónuafslįtti til mótvęgis viš hęrri framfęrslukostnaš, svo sem hęrra vöruverš vegna flutningskostnašar.

Beinar jöfnunarašgeršir.
Hér eru einnig svonefndar almennar ašgeršir. Žęr verši žessar helstar :
1. Įfram verši hśshitunarkostnašur meš rafhitun lękkašur meš auknum nišurgreišslum, en nišurgeišslur nįi einnig til dżrra hitaveitna.
2. Styrkir til nįmssóknar verši hękkašir verulega, en fjįrhęš taki miš af žvķ hvort skattalegar ašgeršir nįi til einnig nįmskostnašar.
3. Verš į félagslegum ķbśšum , žar sem hśsnęši er meira en žörf er į vegna fólksfękkunar, verši selt eša fęrt til markašsveršs. Rķkissjóšur beri kostnašinn.
4. Uppbygging į fjarskiptakerfum – gagnaflutningum, gsm, śtvarp ( rįs 1 og 2) og sjónvarp.
5. Lękkašur verši kostnašur viš flutning og dreifingu į vöru og žjónustu meš žvķ aš fella nišur skattlagningu (žungaskatt og viršisaukaskatt).

Ekki veršur fjallaš frekar um ašrar tillögur sem eru ķ stefnumótunarplagginu en žegar er komiš fram ķ umfjöllun aš framan, aš öšru leyti en žvķ aš naušsynlegt er aš skżra betur byggšakjarnahugmyndina og laga hana aš ķslenskum veruleika.

Vaxtarsvęši og byggšakjarnar.

Svo aš vel fari tel ég aš skilgreina žurfi tvenns konar svęši, annars vegar vaxtarsvęši sem eru žannig aš įhrifasvęši žeirra skarast ekki og hins vegar kjarnasvęši/ byggšakjarnar sem eru flestir aš nokkru leyti og jafnvel aš verulegu leyti į įhrifasvęši einhvers vaxtarsvęšis. Samtals eru skilgreind 4 vaxtarsvęši og 10 kjarnasvęši meš byggšakjarna.
Vaxtarsvęšin eru höfušborgarsvęšiš, noršanveršir Vestfiršir, Eyjafjöršur og mišAusturland meš Reykjavķk, Ķsafjörš, Akureyri og Egilsstaši/Fjaršabyggš sem žungamišju.
Utan vaxtarsvęšanna eru byggšakjarnar sem gegna mikilvęgu hlutverki hver į sķnu svęši. Svęšin eru Akranes/Borgarfjöršur, Snęfellsnes (Grundarfjöršur), V- Baršastrandarsżsla (Patreksfjöršur), Hśnavatnssżslur (Blönduós), Skagafjöršur (Saušįrkrókur), Žingeyjarsżslur (Hśsavķk) , A- Skaftafellssżsla (Höfn) Sušurlandsundirlendi (Selfoss) , Vestmannaeyjar og Sušurnes (Reykjanesbęr).

Stękka į įhrifasvęši vaxtarsvęšanna žar sem žvķ veršur viš komiš meš samgöngubótum (vegagerš, jaršgöng). Sama į viš um žjónustusvęši byggšakjarnanna. Į Vestfjöršum verši svęšin tengd saman meš jaršgöngum milli Dżrafjaršar og Arnarfjaršar og naušsynlegt er aš bęta samgöngur milli Ķsafjaršar og Bolungavķkur meš stuttum jaršgöngum. Vaxtarsvęšiš kringum Akureyri er unnt aš stękka meš samgöngubótum bęši til vesturs ķ Skagafjörš og til austurs ķ Žingeyjarsżslur. Žar er įlitlegast aš skoša jaršgöng um mišjan Tröllaskaga til vesturs og undir Vašlaheiši til austurs.
Įhrifasvęši Mišausturlands veršur stękkaš meš jaršgöngum til Vopnafjaršar og milli Reyšarfjaršar og Fįskrśšsfjaršar.
Kjarnasvęši verši stękkuš meš vegabótum, einkum verši gert įtak į Vestfjöšrum og Noršausturlandi. Vestmannaeyjar žarf aš tengja viš Sušurlandsundirlendiš meš betri daglegum samgöngum ef ekki į illa aš fara.

Styrkja skal almenningssamgöngur į vaxtarsvęšum og eftir atvikum į kjarnasvęšum; og tryggja flugsamgöngur til žéttbżlisstaša meš fleiri en 2000 ķbśa og aš žéttbżlisstašir meš fleiri en 200 ķbśa eigi ekki lengra en 50 km til nęsta įętlunarflugvallar.

Veittur verši stušningur til aš efla starfsemi fjölmišla og stušlaš sérstaklega aš śtsendingum svęšisśtvarps og sjónvarps į vaxtarsvęšum.

Menningarstarfsemi verši efld og leiklistarstarfsemi og sönglist styrkt til samręmis viš sambęrilega starfsemi į höfušborgarsvęšinu.

Byggt verši upp fjölbreytt nįm į framhaldsskólastigi og starfsnįmi į öllum svęšunum en į vaxtarsvęšunum verši sérstaklega byggt upp hįskólanįm, starfsmenntun og endurmenntun og nżttir möguleikar į fjarnįmi. Hįskólarnir verši starfręktir a.m.k. į vaxtarsvęšunum og tryggt verši framboš į framhalds- og starfsnįmi og endurmenntun į kjarnasvęšunum.



Netfangiš žitt:
Skrį netfang
Afskrį netfang
vķsa vikunnar ( 154) Betra vęri žetta žing
Vķsa vikunnar ( 153): Viš erum flest ķ vķgamóš
Vķsa vikunnar (152): Eitthvaš heggur kaldan kjöl
Vķsa vikunnar ( 151): Illa fenginn aušinn žinn
Vķsa vikunnar ( 150): Ętķš sé žķn gata greiš
Vķsa vikunnar ( 149): Lśiš hef ég bakiš beygt
Vķsa vikunnar(148) : Góšra vina hylli hljóttu
Vķsa vikunnar ( 147): Djśpmanna dug og elju
Vķsa vikunnar ( 146): Sęll ég skynja landsins tungumįl
Vķsa vikunnar ( 145): Nś er undir sól aš sjį
Vķsa vikunnar ( 144): Ég leita žķn vor
Vķsa vikunnar (143): Ķhaldsins er nś senn
Vķsa vikunnar ( 142): Senn mun blįna himinn hįr
Vķsa vikunnar ( 141): Grösin fölna, grįna fjöll
Vķsa vikunnar (140): Aušstétt brżtur ofan frį

Skoša eldri mola
Kristinn H. Gunnarsson · Traðarstígur 12 · 415 Bolungavík · Sími 892-7630 Netfang: kristinn@kristinn.is