head09.jpg
Forsķša
Pistlar
Æviágrip
Fyrirspurn
Myndir
Tenglar
Byggšamįl
Sjįvarśtvegsmįl
Utanrķkismįl
Heilbrigšis/velferšarmįl
Samgöngumįl
Mennta- og skólamįl
Efnahags- og skattamįl
Almenn stjórnmįl
Deila į Facebook

Endurtekin mistök ķ efnahagsstjórn? - 27. jśnķ 1998
FYRIR rśmum įratug eša į įrunum 1986-1988 varš mikil žensla ķ ķslensku efnahagslķfi. Rķkisstjórnin reyndi lengi aš hamla į móti meš žvķ aš beita
gengishękkun og hįum vöxtum. Žessi millifęrsla fjįrmagns frį śtflutningi, einkum sjįvarśtvegi, til žess aš greiša nišur innflutning og halda žannig aftur
af veršbólgu dugši ekki til lengdar og aš endingu brast rķkisstjórnarsamstarfiš og Sjįlfstęšisflokknum var beinlķnis hent śt śr stjórnarrįšinu. Nż
rķkisstjórn varš aš grķpa til neyšarašgerša til žess aš afstżra stórfelldu hruni śtflutningsatvinnuveganna. Žį brįst hagstjórnin undir forystu
Sjįlfstęšisflokksins, margar ašgeršir rķkisvaldsins beinlķnis kyntu undir ženslunni og sķšan virtist flokkurinn vera um of bundinn ķ pólitķskum kreddum
sem komu ķ veg fyrir aš gripiš vęri til višeigandi ašgerša.

Žensla į nżjan leik

Į sķšustu įrum hefur efnahagsstjórnunin veriš žannig aš stefnt hefur beina leiš ķ ženslu. Nś er įstandiš oršiš žannig aš rķkisstjórnin veršur aš grķpa til
įkvešinna ašgerša ef ekki į illa aš fara og fjįrmįlarįšherrann skynjar hęttuna og ritar ķ Morgunblašiš 13. jśnķ sl. grein ķ žvķ skyni aš slį į ótta manna
um aš efnahagsmįlin séu aš fara śr böndunum. Rįšherrann bošar sölu į eignum rķkisins en jafnframt aš ekki verši beitt nišurskurši į nęsta įri
umfram žaš sem nś er og tekur sérstaklega fram aš śtgjöld verši aukin til fjįrfrekra mįlaflokka eins og velferšar- og menntamįla. Žessar ašgeršir eru
ekki lķklegar til žess aš slį į žensluna og vekja žį spurningu hvort Sjįlfstęšisflokkurinn hafi ekki kjark nś fremur en fyrir įratug til žess grķpa til
višeigandi ašgerša ķ žensluįstandi.

Stefnt ķ óefni

Nś hefur Sjįlfstęšisflokkurinn fariš meš stjórn efnahagsmįla ķ 7 įr og žaš sem einkennir stjórn žeirra einkum sķšustu 2-3 įr eru eftirfarandi žrjś
atriši: Ķ fyrsta lagi markvisst afnumin śr lögum įkvęši sem hvetja til sparnašar. Skyldusparnašur var afnuminn og einnig skattaķvilnun vegna
hśsnęšissparnašarreikninga. Loks hefur veriš dregiš śr skattaķvilnum vegna hlutafjįrkaupa og henni veršur hętt innan tveggja įra. Allt eru žetta
skilaboš til almennings um aš hętta aš spara. Einkennileg stefna ķ žjóšfélagi žar sem sparnašur er of lķtill. Ķ öšru lagi verulegar skattalękkanir.
Tekjuskattur lękkar um 4% og išgjöld ķ lķfeyrissjóši, önnur 4% af launum, eru nś skattfrjįls. Efra žrep eignarskatts hefur veriš fellt nišur og
tekjuskattur fyrirtękja hefur lękkaš śr 50% ķ 30% svo nefnd séu helstu dęmin. ķ žrišja lagi hefur gķfurlegum fjįrhęšum, einkum ķ formi erlends
lįnsfjįr, veriš dęlt inn ķ efnahagslķfiš meš framkvęmdum viš stórišju og orkuver sem kalla į mikinn mannafla. Allt eru žetta ašgeršir sem stušla
aukinni eyšslu og žegar viš bętist aš į žessum tķma gętir einnig įhrifa kjarasamninga meš umtalsveršum kauphękkunum umfram veršlagsbreytingar
er efnahagsstjórnin įvķsun į ženslu og erfišleika ķ kjölfar hennar, hįa vexti, višskiptahalla og hękkandi gengi. Višskiptahallinn er žegar oršinn žaš
sem įętlaš var aš hann yrši allt įriš og veršlag innanlands fer hękkandi bęši į vörum og žjónustu. Śtlįn bankanna hafa aukist um 14% sķšustu 12
mįnuši og višskipti meš debet/kreditkortum hafa aukist enn meira eša um 20%. Meš hękkun gengisins eru fęršir peningar frį śtflutningsfyrirtękjum
til žess aš greiša nišur innlenda veršbólgu. Žessi ašferš getur gengiš til skamms tķma og hękkun į afuršaverši sjįvarafurša um žessar mundir hjįlpar
til en til lengdar stefnir ķ óefni rétt eins og įrin 1987-88. Žarna hefur efnahagsstjórnin brugšist og öšru sinni į rśmum įratug er Sjįlfstęšisflokkurinn aš
stefna efnahagslegum stöšugleika ķ voša. Athyglisvert er aš nś eins og žį er Framsóknarflokkurinn samstarfsflokkur Sjįlfstęšisflokksins.

Mistökin endurtekin?

Viš žessar ašstęšur skipta sköpum ašgeršir rķkisvaldsins i peningamįlum og fjįrmįlum rķkissjóšs. Ef ekki į illa aš fara žarf aš draga śt śr hagkerfinu
miklar fjįrhęšir og slį žannig į žensluna. Hęgt er aš beita žvingušum sparnaši og stušla aš frjįlsum sparnaši meš sérstökum ašgeršum. Žį er hęgt
aš hękka skatta, einkum žar sem ženslunnar gętir, svo sem į innflutningsvörum, og loks aš fresta fyrirhugušum skattalękkunum. Hęgja žyrfti į
fjįrfrekum framkvęmdum sem fjįrmagnašar eru meš lįnsfé.

Žaš eru hins vegar hverfandi lķkur til žess aš gripiš verši til nęgilega įkvešinna ašgerša til žess aš hamla móti ženslunni. Forysta Sjįlfstęšisflokksins
mun ekki vilja hverfa frį bošušum skattalękkunum į kosningaįri og enn sķšur hękka skatta. Ķ fjįrlögum yfirstandandi įrs voru settar ķ gang fjįrfrekar
framkvęmdir meš lįnsfé til višbótar stórišjuframkvęmdunum svo ekki er lķklegt aš rķkisstjórnin fresti framkvęmdum. Lżsir žaš óvenju įbyrgšarlausri
fjįrmįlastjórn, en žaš voru lķka kosningar į žessu įri og uppsveifla ķ žjóšfélaginu meš hrašri kaupmįttaraukningu er vęnleg til žess skila
rķkisstjórnarflokkum atkvęšum ķ kosningum. Stjórn efnahagsmįla mun einkennast af žvķ aš of lķtiš veršur gert of seint. Helst mį vęnta žess aš seld
verši hlutabréf ķ rķkisbönkunum, sem er įgętt śt af fyrir sig en ófullnęgjandi efnahagsašgerš. Notuš veršur gamla millifęrsluašferšin frį sķšasta įratug
meš hįu gengi og hįum vöxtum. Sķšan vonast eftir žvķ aš śtflutningsatvinnuvegirnir žoli žetta įstand fram yfir nęstu kosningar. Komin er upp svipuš
staša og var fyrir įratug. Sjįlfstęšisflokkurinn viršist ekkert hafa lęrt af mistökunum frį 1986- 1988.

Höfundur er žingmašur Alžżšubandalagsins.




Netfangiš žitt:
Skrį netfang
Afskrį netfang
vķsa vikunnar ( 154) Betra vęri žetta žing
Vķsa vikunnar ( 153): Viš erum flest ķ vķgamóš
Vķsa vikunnar (152): Eitthvaš heggur kaldan kjöl
Vķsa vikunnar ( 151): Illa fenginn aušinn žinn
Vķsa vikunnar ( 150): Ętķš sé žķn gata greiš
Vķsa vikunnar ( 149): Lśiš hef ég bakiš beygt
Vķsa vikunnar(148) : Góšra vina hylli hljóttu
Vķsa vikunnar ( 147): Djśpmanna dug og elju
Vķsa vikunnar ( 146): Sęll ég skynja landsins tungumįl
Vķsa vikunnar ( 145): Nś er undir sól aš sjį
Vķsa vikunnar ( 144): Ég leita žķn vor
Vķsa vikunnar (143): Ķhaldsins er nś senn
Vķsa vikunnar ( 142): Senn mun blįna himinn hįr
Vķsa vikunnar ( 141): Grösin fölna, grįna fjöll
Vķsa vikunnar (140): Aušstétt brżtur ofan frį

Skoša eldri mola
Kristinn H. Gunnarsson · Traðarstígur 12 · 415 Bolungavík · Sími 892-7630 Netfang: kristinn@kristinn.is