head45.jpg
Forsķša
Pistlar
Æviágrip
Fyrirspurn
Myndir
Tenglar
Byggšamįl
Sjįvarśtvegsmįl
Utanrķkismįl
Heilbrigšis/velferšarmįl
Samgöngumįl
Mennta- og skólamįl
Efnahags- og skattamįl
Almenn stjórnmįl
Deila į Facebook

Sjómannadagurinn ķ Bolungavķk 1993 16. jśnķ 1993


Įgętu hįtķšargestir. Ķ žeim brag sem viš syngjum oft į góšri stundu segir į einum staš: „Ķ Bolungarvķk er björgulegt lķfiš.“ Vissulega er žaš svo, aš oft hefur veriš björgulegt lķfiš ķ žessari elstu verstöš landsins. Hafiš gjöfult, gęftir góšar og aflabrögš mikil. Hitt er lķka ljóst, aš komiš hafa tķmar žar sem erfišleikar til lands og sjįvar hafa sett mark sitt į lķfsbarįttuna. Ķ heildina tekiš mį žaš til sanns vegar fęra aš ķ Bolungarvķk hafi veriš björgulegt lķfiš, žrįtt fyrir hafnleysu og erfišar samgöngur į landi viš nįlęg byggšarlög. Žar höfum viš notiš nįlęgšar viš fiskimišin og žess aš hér hefur bśiš fólk sem hefur kunnaš til verka ķ starfi sķnu til sjós eša lands og hefur haft dugnaš og seiglu til žess aš yfirvinna slęmar ašstęšur. Samt er žaš svo, aš žegar viš gįum til vešurs žennan sjómannadag undir lok tuttugustu aldarinnar er vešurśtlit žannig aš varla hafa fleiri blikur veriš į lofti ķ einu en um žessar mundir.

Efnisval ķ hįtķšarręšu ķ dag getur ekki annaš en tekiš miš af žvķ. Staša sjįvarplįssa ķ ķslensku samfélagi er oršin slķk, aš hśn er brżnasta śrlausnarefniš um žessar mundir į vettvangi žjóšmįla.



En įšur en komiš er aš žvķ vil ég vķkja ašeins aš öryggismįlum sjómanna. Um allt land hefur žaš veriš krafa almennings aš stjórnvöld sęju til žess aš Landhelgisgęslan hefši yfir aš rįša žyrlum, sem vęru žaš stórar aš žęr gętu tekiš įhafnir stęrstu skipa um borš ef žvķ vęri aš skipta, og sem vęru aflmiklar og bśnar afķsingarbśnaši og gętu žvķ brugšiš viš skjótt og vęru sķšur hįšar vešrum en nś er. Slķkur tękjakostur er tvķmęlalaust mikiš öryggisatriši fyrir alla landsmenn og gildir žį einu hvort menn eru aš feršast į vegum landsins eša ķ óbyggšum. Samt er žaš svo, aš heitast brennur mįliš į sjómönnum og ašstandendum žeirra og śr žeirri įttinni hefur helst veriš knśiš į um śrbętur. Žaš er óvišunandi aš svo skuli aš mįlum staiš, aš fjarri žvķ er aš sjómannastéttin bśi viš žaš öryggi sem tęknibśnašur nśtķmans bżšur upp į, žegar sjįvarhįska, veikindi eša slys ber aš höndum. Žaš er žjóšfélaginu til skammar, žegar höfš er ķ huga sś stašreynd aš ķslenskt velferšarkerfi er reist į žeim grundvelli sem sjįvarśtvegurinn leggur. Og žaš er beinlķnis įbyrgšarleysi af rįšamönnum žjóšarinnar aš hvetja til sjósóknar langt śt į haf, vitandi aš ekki er hęgt aš sinna kalli um skjóta ašstoš og aš viš žęr ašstęšur eigi menn allt undir erlendan her aš sękja, sem meti višbrögš śt frį eigin forsendum. Dęmi śr fréttum lišinnar vikur sannar svo ekki veršur um villst aš skjótra umbóta er žörf.

Barįttan fyrir öflugri björgunaržyrlu hefur veriš löng og ströng og loks sér fyrir endann į henni. Ķ marsmįnuši 1991 nįšist žaš fram aš Alžingi įlyktaši aš rįšist skyldi ķ kaup į žvķ įri og veitt var heimild į lįnsfjįrlögum til kaupanna. Sķšan hefur veriš knśiš į um efndir, m.a. meš flutningi sérstaks lagafrumvarps undir forystu Inga Björns Albertssonar. Į yfirstandandi žingi var svo komiš vegna stušnings žingmanna śr öllum flokkum, aš telja mįtti vķst aš frumvarpiš yrši samžykkt, en af atkvęšagreišslu varš ekki žar sem žingi var frestaš įšur en til hennar kom.

Žrįtt fyrir žaš varš sį įrangur aš rķkisstjórnin gaf śt yfirlżsingu um aš rįšist yrši ķ kaup į nżrri björgunaržyrlu į žessu įri. Žaš er vel og vonandi aš öflug björgunaržyrla meš afķsingarbśnaši verši komin įšur en sjómannadagur rennur upp aš įri.

Žaš er gott aš menn muni eftir sjómönnum į sjómannadaginn og meti störf žeirra aš veršleikum žį, en hitt er betra aš menn sżni žaš meš verkum sķnum aš hugur fylgi mįli. Ég nefni žetta sérstaklega vegna žess aš žaš kom ķ minn hlut aš vera framsögumašur meirihluta allsherjarnefndar Alžingis og leggja til aš įšurnefnt frumvarp yrši samžykkt. Af žvķ tilefni žurfti ég aš kynna mér fyrirliggjandi gögn, samžykktir sem geršar höfšu veriš ķ gegnum įrin og sendar Alžingi, umręšur um mįliš, tęknileg mįlefni og fleira sem žvķ tengist og fjįrsöfnum almennings. Žaš kom mér į óvart hve almenn og vķštęk višbrögš almennings hafa veriš viš kröfunni um kaup į öflugri björgunaržyrlu og ennfremur hversu reišubśnir menn voru til aš safna fé til kaupanna. Jafnframt var žaš lęrdómsrķkt aš upplifa hversu seint getur gengiš aš nį fram mįli sem allir ķ orši kvešnu eru sammįla um. Žótt fullkomin björgunaržyrla sé dżr er hęgt aš kaupa 3 – 4 žyrlur į hverju įri fyrir ferša- og risnukostnaš rķkisins og 2 žyrlur fyrir ónafngreint veitingahśs sem snżst ķ hringi.



Ég gat um žaš fyrr aš varla hefšu fyrr veriš fleiri blikur į lofti en žennan sjómannadag. Žaš į ekki bara viš um Bolungarvķk og ekki bara viš Vestfirši heldur į žaš viš um allt land. Žar kemur margt til. Nefna mį stöšugt minnkandi veiši į žorski og afleitar spįr fiskifręšinga. Įrum saman hafa skiptahlutföll milli innflutnings og śtflutnings og milli framleišslu og žjónustu veriš žannig aš sjįvarśtvegur hefur veriš olnbogabarn ķ ķslensku atvinnulķfi og ekkert fer milli mįla aš rekstrargrundvöllur ķslensks sjįvarśtvegs, eins og hann er uppbyggšur, er aš hrynja. Aš óbreyttu stefnir žvķ ķ hrun sjįvarśtvegsfyrirtękjanna ķ landinu. Spurningin er ekki lengur sś hvort eigi aš fara gjaldžrotaleišina ķ sjįvarśtvegi, vegna žess aš gjaldžrotaleišin er ķ fullum gangi. Žaš hafa Bolvķkingar fengiš aš reyna, eins og Bķlddęlingar og Sśgfiršingar įšur. Žetta mat į stöšu sjįvarśtvegs er ekki bara mitt mat heldur er žetta nįnast oršrétt śr Reykjavķkurbréfi Morgunblašsins 24. aprķl sķšastlišinn.

Fiskveišistjórnunin er meš žeim hętti aš tilverugrundvöllur sjįvarplįssa er settur ķ uppnįm og kemur žaš sérstaklega fram viš žessar ašstęšur. Hvort sem okkur lķkar betur eša verr lifum viš į tķum žar sem žau sjónarmiš rķkja aš byggšin sé of dreifš um landiš og byggšarlögin of mörg og fįmenn. Į opinberum vettvangi hefur žaš veriš sett fram af įhrifamönnum ķ ķslensku žjóšfélagi aš vissar byggšir eigi ekki rétt į sér lengur og vķša um land sé launum og žjónustu haldiš nišri af žeim sökum. Slķk byggšarlög hafa veriš nefnd lifandi byggšasöfn og sé best aš leggja žau nišur e“aš sameina öšrum.

Viš eigum aš vera mešvituš um žaš aš byggš hefur breyst og žróast ķ gegnum tķšina og mun gera žaš įfram um ókomna tķš ķ takt viš nįttśrulegar ašstęšur. Žaš er ógerlegt og óskynsamlegt aš ętla aš frysta eitthvert tiltekiš įstand ķ žeim efnum, en viš eigum heldur ekki aš beita handafli til žess aš knżja fram breytingar. Stjórnmįlamenn eiga aš vera žess minnugir aš žeir eru kosnir af fólki og eiga aš vinna fyrir fólk. Ašgeršir žeirra ķ stórum mįlum sem žessum eiga aš virša rétt fólksins og vilja.

Sem betur fer eru uppi žess skżr merki aš menn séu aš įtta sig į žvķ aš ekki gengur lengur aš bśa aš sjįvarśtveginum eins og veriš hefur og einnig aš gjaldžrotastefnan gengur ekki. Forsętisrįšherra hefur óskaš eftir žvķ aš allir stjórnmįlaflokkar taki höndum saman um žaš verkefni aš móta tillögur um ašgeršir ķ sjįvarśtvegsmįlum. Žaš er višurkenning į žvķ aš eitthvaš verši aš gera og vonandi leiša žęr višręšur til žess aš bjartari framtķš verši framundan fyrir sjįvarplįssin.

Ég bind miklar vonir viš žessar višręšur, sem hljóta aš taka į öllum meginžįttum vandans, žar meš tališ fiskveišistjórnunarkerfinu. En žetta skömmtunarkerfi réttinda meš séreignarfyrirkomulagi į fiskistofnunum er aš verša eitt helsta vandamįl žjóšfélagsins. Žaš veršur til žess aš etja saman mönnum, etja saman stéttum og byggšarlögum. Žaš vekur upp deilur og ófriš eins og öll skömmtunarkerfi af žessu tagi.

Forsendur žess aš viš getum bśiš įfram ķ tólfhundruš manna samfélagi ķ Bolungavķk.

Vandamįlin sem viš Bolvķkingar stöndum frammi fyrir eru ekki einangruš viš okkur, žau eru aš miklu leyti vandamįl allra landsmanna sem hlżtur aš verša tekiš į og nżtist okkur žegar aš žvķ kemur. Žau eru aš vissu leyti meiri en vķšast hvar annars stašar žar sem ašalatvinnufyrirtęki stašarins er žegar oršiš gjaldžrota. Žaš veršum viš sjįlf aš glķma viš og leysa śr. Žaš er ekki verkefni stjórnvalda aš annast atvinnurekstur af žessu tagi. Ef viš viljum bśa ķ sjįlfstęšu samfélagi veršum viš lķka aš axla žį įbyrgš aš standa fyrir atvinnurekstri ķ žvķ samfélagi. Viš getum heldur ekki varpaš allri įbyrgš į fortķšinni yfir į stjórnvöld og žjóšfélagiš žvķ viš vorum žįtttakendur ķ fortķšinni og hvert okkar įtti sinn hlut ķ žvķ aš móta hana meš ašgeršum eša ašgeršaleysi, meš mįlflutningi eša žögninni. Stundum stöndum viš ķ žeim sporum ķ lķfinu aš viš getum ekki vķsaš vandamįlum okkar yfir į ašra. Žaš er enginn tilbśinn aš taka žau aš sér. Viš veršum aš horfast ķ augu viš vandann, višurkenna hann og leysa, hvort sem okkur lķka betur eša verr, hvort sem okkur žykir žaš réttlįtt eša ranglįtt. Ķ žessum sporum stöndum viš nś. Žaš er okkar verkefni aš endurreisa atvinnulķfiš. Aš sönnu getum viš gert og munum gera kröfu į stjórnvöld aš žau skapi skilyrši til žess aš žaš megi takast en viš getum ekki gert kröfu um žaš aš stjórnvöld vinni verkiš fyrir okkur.

Verkefni okkar er aš halda togurunum įsamt aflaheimildum og aš vinna aflann hér. Žaš er forsenda žess aš viš getum bśiš įfram ķ 12 hundruš manna samfélagi. Žaš leysir ekki öll okkar atvinnumįl, e4n žaš er forsenda žess aš viš getum leyst žau. Žaš veršur enginn skemmtiróšur en žaš er fjarri žvķ aš vera óyfirstķganlegt. Žaš veršur engin blómabrekka framundan. Žaš eru margir vantrśašir į žaš aš Bolvķkingar leysti žessa žraut, blaš allra landsmanna hefur skrifaš hverja greinina į fętur annarri til žess aš telja žjóšinni og okkur trś um aš žetta sé ekki hęgt og ķ stjórnkerfinu veršum viš varir viš žaš sama. Ég er ósammįla žessu. Viš getum ef viš viljum. Viš eigum nóg af hęfu fólki og viš erum tólf hundruš. Ķ fjöldanum bżr mikiš afl. Žar skilur į milli okkar og t.d. Bķlddęlinga. Viš megum ekki vanmeta mįtt okkar, žar liggur hęttan, aš trśa žvķ aš viš getum ekki leyst žetta verkefni.

Ef viš setjum okkur aš safna 70 milljónum hjį almenningi, žżšir žaš 233 žśsund krónur į hverja fjölskyldu. Upp ķ žaš fįst 97 žśsund krónur frį rķkinu ķ endurgreiddan tekjuskatt hjį žeim sem hafa laun yfir stašgreišslumörkum. Endanleg greišsla veršur žį 136 žśsund krónur. Ef framlagiš er greitt į žremur įrum jafngildir žetta tęplega 3.800 krónum į mįnuši. Žetta einfalda reikningsdęmi sżnir aš vandinn er engan veginn óyfirstķganlegur. Ég hef oršiš var viš aš sumir hér heima efast um žaš aš rétt sé aš reisa į nż stórfyrirtęki og spyrja sem svo: Er žaš ekki of mikil įhętta? Žau sjónarmiš hafa lķka komiš fram aš hętta sé į žvķ aš örfįir rįši hinu nżja fyrirtęki. Ég vil svara žessu žannig: Ef viš höldum ekki žessum atvinnutękjum, žarf ekkert frekar um mįliš aš ręša. Eignarhald okkar į atvinnutękjunum er forsenda uppbyggingar. Fyrsta skrefiš er aš tryggja žaš. Sķšan skulum viš ręša hvernig viš viljum skipuleggja atvinnulķfiš. Um žaš geta veriš skiptar skošanir og viš skulum takast į viš žaš žegar aš žvķ kemur. Til žess aš hafa įhrif žį verša menn aš vera meš ķ žessum upphafsróšri. Žvķ žaš eitt er vķst aš sį sem ekki er meš hefur ekki įhrif. Og žaš sem er rétt aš menn geri sér grein fyrir er aš sį sem ekki veršur meš getur oršiš til žess aš hinir nįi ekki landi.
Ég hef sjįlfur žį trś aš fyrir mönnum vaki ekki annaš en aš tryggja sameiginlega hagsmuni okkar og aš allir starfi į žeim forsendum aš enginn hafi völd og įhrif umfram žaš sem ešlilegt er ķ almenningshlutafélagi.

Žrįtt fyrir blikur į lofti um žessar mundir, žį er margt sem viš Bolvķkingar eigum!

Žrįtt fyrir žęr blikur sem į lofti um žessar mundir er einnig aš finna żmislegt jįkvętt. Viš stöndum į tķmamótum ķ okkar samfélagi og framundan er uppbyggingarstarf žar sem gefst fęri til aš móta framtķšina. Žaš mun gerast hér sem annars stašar aš mašur kemur ķ manns staš og ég er ķ engum vafa um aš žegar upp veršur stašiš munum viš standa betur aš vķgi en įšur. Strax ķ gęr var mér komiš į óvart. Ég hafši frekar bśist viš aš siglingin yrši hįlfsnubbótt žar sem bįšir togararnir eru bundnir viš bryggju. En žess ķ staš varš žessi įrlegi atburšur óvenjulega eftirminnilegur. Į žrišja tug bįta tók žįtt ķ siglingunni og žaš var ógleymanlegt aš horfa į bįtana sigla hvern į eftir öšrum inn ķ höfnina. Ég minnist žess ekki aš hafa séš jafnmarga bįta ķ siglingunni įšur.

Į eftir fór ég og taldi ķ höfninni alls 55 skip og bįta. Stašur sem hefur allan žennan flota er ekki aš geispa golunni. Fleira er rétt aš nefna. Į žessu įri lżkur framkvęmdum viš nżjan brimbrjót. Žį loksins veršur lokiš žvķ mannvirki sem byrjaš var į ķ upphafi aldarinnar og komin góš höfn. Ekki mį svo gleyma žvķ aš viš eigum okkur Hulduher og Flotann ósigrandi og ógleymdum Geira Gušmunds og hinum óvišjafnanlegu Delila systrum.

Ég vil aš lokum óska sjómönnum til hamingju meš daginn og hįtķšargestum öllum góšrar skemmtunar. Ég žakka įheyrnina. Gangiš į gušs vegum.


Vestfirska fréttablašiš 16. jśnķ 1993.




Netfangiš žitt:
Skrį netfang
Afskrį netfang
vķsa vikunnar ( 154) Betra vęri žetta žing
Vķsa vikunnar ( 153): Viš erum flest ķ vķgamóš
Vķsa vikunnar (152): Eitthvaš heggur kaldan kjöl
Vķsa vikunnar ( 151): Illa fenginn aušinn žinn
Vķsa vikunnar ( 150): Ętķš sé žķn gata greiš
Vķsa vikunnar ( 149): Lśiš hef ég bakiš beygt
Vķsa vikunnar(148) : Góšra vina hylli hljóttu
Vķsa vikunnar ( 147): Djśpmanna dug og elju
Vķsa vikunnar ( 146): Sęll ég skynja landsins tungumįl
Vķsa vikunnar ( 145): Nś er undir sól aš sjį
Vķsa vikunnar ( 144): Ég leita žķn vor
Vķsa vikunnar (143): Ķhaldsins er nś senn
Vķsa vikunnar ( 142): Senn mun blįna himinn hįr
Vķsa vikunnar ( 141): Grösin fölna, grįna fjöll
Vķsa vikunnar (140): Aušstétt brżtur ofan frį

Skoša eldri mola
Kristinn H. Gunnarsson · Traðarstígur 12 · 415 Bolungavík · Sími 892-7630 Netfang: kristinn@kristinn.is