head06.jpg
Forsķša
Pistlar
Æviágrip
Fyrirspurn
Myndir
Tenglar
Byggšamįl
Sjįvarśtvegsmįl
Utanrķkismįl
Heilbrigšis/velferšarmįl
Samgöngumįl
Mennta- og skólamįl
Efnahags- og skattamįl
Almenn stjórnmįl
Deila į Facebook

Umbošslausir žingmenn 2. desember 1992

Į dögunum var felld tillaga um aš bera undir žjóšina hvort Ķsland ętti aš gerast ašili aš Evrópska efnahagssvęšinu. Žaš voru žingmenn stjórnarflokkanna aš undanskildum žremur žingmönnum Sjįlfstęšisflokksins, sem greiddu atkvęši gegn žjóšaratkvęšagreišslu. Fróšlegt er aš fara yfir röksemdir žeirra gegn žjóšaratkvęšagreišslunni. Nokkur rök voru tķnd til en veigamest voru žó žessi: Ķ almennum kosningum velja kjósendur žingmenn sem fį umboš. Allir meginžętti EES-mįlsins lįgur fyrir viš žingkosningar ķ fyrra og kjósendur gįtu gert sér grein fyrir afstöšu einstakra žingmanna og flokka. Mįliš bar hįtt ķ kosningabarįttunni. Žingmenn fengu žvķ umboš ķ kosningunum til aš ljśka mįlinu.

II.
Žetta eru athyglisverš sjónarmiš og fela ķ sér tvennt: Ķ fyrsta lagi er višurkennt aš žingmenn žurfi umboš frį kjósendum ķ mįlinu og ķ öšru lagi aš žaš umboš sem žeir fį afmarkast af žeirri afstöšu sem žingmenn og flokkar gefa upp fyrr kosningarnar. Gjöršir žeirra verša žvķ aš rśmast innan afstöšunnar sem upp var gefin, aš öšrum kosti žrżtur umbošiš. Žį eiga žingmenn einungis um žrjį kosti aš velja: - Fella mįliš. – Rjśfa žing og sękja nżtt umboš į grundvelli breyttrar afstöšu. – Vķsa mįlinu til kjósenda til śrskuršar meš žjóšaratkvęšagreišslu.

III.
Ķ žessari blašagrein er borin von aš gera śttekt į afstöšu einstakra žingmanna til EES-mįlsins fyrr sķšustu Alžingiskosningar, en žaš er fróšlegt aš skoša afstöšu nśverandi stjórnarflokka til EES-mįlsins eins og hśn birtist ķ kosningastefnuskrįm flokkanna og athuga hvort EES-samingurinn eins og hann liggur fyrir nś uppfylli yfirlżsingar flokkanna. Ef svo er mį fallast į aš žeir hafi fengiš umboš til aš ljśka mįlinu eins og žeir halda fram sjįlfir. Hins vegar ef samningurinn er lakari en yfirlżsingarnar og uppfyllir žęr ekki aš einhverju leyti hafa žingmenn stjórnarflokkanna ekki umboš til aš ljśka mįlinu. Um žetta er ekki įgreiningur samkvęmt röksemdum stjórnarliša sjįlfra, svo mįliš snżst žį um hvort samningurinn uppfylli kröfur flokkanna, eins og žęr voru kynntar fyrir sķšustu Alžingiskosningar. Žęr yfirlżsingar bera meš sér aš samningur lį žį ekki fyrir um EES žvķ var afstöššu til Evrópsks efnahagssvęšis meš tilteknum skilyršum sem vęntanlegur samningur yrši aš uppfylla.

IV.
Lķtum fyrst į yfirlżsingar Sjįlfstęšisflokksins. Žęr eru samžykktar į landsfundi flokksins ķ mars 1991, rśmum mįnuši fyrir kosningar. Ķ įlyktun um sjįvarśtvegsmįl segir m.a.:
„Fiskistofnarnir į Ķslandsmišum eru enn sem fyrr okkar dżrmętasta sameign og į sjįvarśtvegi byggjast lķfskjör žjóšarinnar. Yfirrįšum okkar Ķslendinga yfir fiskistofnunum og afrakstri žeirra mį ekki stefna ķ hęttu og samskiptin viš Evrópubandalagiš verši žannig hįttaš aš forręši fyrir fiskimišunum og nżting žeirra haldist hjį Ķslendingum einum.“

Žetta er skżrt, bęši forręši og nżting fiskimišanna verša aš vera hjį Ķslendingum einum. Hins vegar hefur veriš samiš um aš EB-rķkin fįi aš veiša 3.000 tonn af karfa įrlega (eša ķgildi žess) ķ ķslenskri fiskveišilögsögu. Žar meš er nżting fiskimišanna ekki hjį Ķslendingum einum eins og skilyrt er ķ landsfundarsamžykktinni. Reyndar mį einnig deila um žaš hvort forręšiš er aš öllu leyti ķ höndum Ķslendinga, t.d. mį benda į frétt ķ Morgunblašinu 17. nóvember sl. žar sem fram kemur aš ekki er samkomulag um rétt Ķslendinga til eftirlits meš löndunum ķ höfnum innan EB śr žeim skipum sem koma af Ķslandsmišum. Žar hafa EB-rķkin hafnaš öllum hugmyndum Ķslendinga um slķkt eftirlit skv. fréttinni. Žaš er augljóst aš EES-samningurinn uppfyllir ekki žessa įlyktun Sjįlfstęšisflokksins og hér er ekki um smįmįl aš ręša skv. įlyktuninni, fiskistofnarnir eru okkar dżrmętasta aušlind og lķfskjör okkar byggjast į nżtingu žeirra. Hér skortir žingmenn Sjįlfstęšisflokksins umboš samkvęmt eigin mįlflutningi. Ķ įlyktun um utanrķkismįl er įréttaš aš samningar hafi ekki tekist um EES og aš ekki sé enn ljóst hvort višręšum ljśki meš samkomulagi eša hvenęr. Sķšar segir: „Sjįlfstęšismenn telja aš Ķslendingar eigi samleiš meš öšrum EFTA-rķkjum um žįtttöku ķ evrópsku efnahagssvęši, aš žvķ tilskildu aš samningar takist um hindrunarlaus višskipti meš sjįvarafuršir.“ Enn er skżrt aš orši kvešiš um skilyrši fyrir stušningi, og EES-samningurinn er einnig skżr, samningar tókust ekki um hindrunarlaus višskipti meš sjįvarafuršir. tollar voru ekki afnumdir sem meginregla heldur samiš um lękkun žeirra. Tollfrelsi er ekki ķ višskiptum meš sjįvarafuršir. Žį er ekki hróflaš viš rķkisstyrkjum EB til sjįvarśtvegs ķ rķkjum bandalagsins, sem nema milljaršatugum órafjarri yfirlżsingum flokksins til kjósenda fyrir sķšustu Alžingiskosningar. Nišurstašan: Žingmenn Sjįlfstęšisflokksins hafa ekki umboš til aš fullgilda slķkan samning.

V.
Kosningastefnuskrį Alžżšuflokksins er fįtęklegri um mįliš, enda formašur flokksins bśinn aš fjįrfesta pólitķska framtķš sķna meira og minna ķ žvķ aš samningar tękjust. Žó segir ķ įlyktun um sjįvarśtvegsmįl: „Tollar į unnum fiski og styrkir til sjįvarśtvegs ķ Evrópubandalaginu torvelda innlendri fiskvinnslu aš keppa um fiskinn sem aflast į Ķslandsmišum. Viš žessu žarf aš bregšast meš žvķ aš knżja fram aukna frķverslun meš fiskafuršir ķ samningavišręšum EFTA-rķkjanna og Evrópubandalagsins.“ Til žess aš unnt sé aš tala um frķverslun žarf bęši aš afnema tolla og rķkisstyrki. Hvorugt hefur tekist. Žaš er žvķ afar hępiš aš žingmenn Alžżšuflokksins geti haldiš žvķ fram aš žeir hafi fengiš umboš til žess aš ljśka EES-mįlinu į grundvelli fyrirliggjandi samningsuppkasta.

VI.
Auk yfirlżsinga flokkanna fyrir kosningar žarf aš athuga yfirlżsingar ķ samstarfssįttmįla rķkisstjórnarinnar sem žessir flokkar myndušu eftir kosningar. Žęr yfirlżsinar afmarka umboš žingflokkanna gagnvart eigin flokkum. Ķ stefnuyfirlżsingu rķkisstjórnar Davķšs Oddssonar frį 3. aprķl 1991 segir aš markmišiš sé aš „tryggja hindrunarlausan ašgang sjįvarafurša aš Evrópumörkušum“ og ķ starfsįętluninni Velferš į varanlegum grunni segir į bls. 31: „Stefnt er aš žvķ aš ljśka samningunum um Evrópuskt efnahagssvęši. Mikilvęgi žeirra fyrir ķslenskan sjįvarśtveg felst ķ óhindrušum markašsašgangi meš afnįmi erlendra tollmśra.“
Ennfremur segir ķ starfsįętluninni į bls. 38: „Rķkisstjórnin lķtur į žaš sem meginmarkmiš sitt varšandi stefnuna ķ utanrķkisvišskiptum og markašsmįlum aš tryggja ķslenskum sjįvarśtvegi og öšrum śtflutningsgreinum jafna samkeppnisašstöšu į viš erlenda keppinauta. Lękkun og afnįm tolla er ekki nóg. Einnig veršur aš sporna viš žeim skekkjuįhrifum, sem rķkisstyrkir geta haft į ešlileg višskipti.“

VII.
Žessar yfirlżsingar eru aš miklu leyti ķ samręmi viš yfirlżsingar landsfundar Sjįlfstęšisflokksins og benda til žess aš žingmenn hans hafi tališ sig bundna af žeim, ž.e. umboš žeirra afmarkist af skilyršum landsfundarins. Žaš er hins vegar alveg ljóst aš EES-samkomulagiš uppfyllir ekki markmiš rķkisstjórnarinnar og ekki heldur skilyrši flokkanna sem žeir settu fyrir kosningar. Žingmenn stjórnarflokkanna eru žvķ algerlega įn umbošs til aš ljśka EES-mįlinu. Žaš er rökrétt nišurstaša sem fęst meš žvķ aš beita žeirra eigin rökum. Aš taka sér umboš til annarrar afstöšu en umbošiš byggir į heitir į męltu mįli aš svķkja kjósendur. Žaš viršist ętla aš verša hlutskipti žingmanna stjórnarflokkanna ķ mįl sem er samkvęmt žeirra eigin mati stęrsta mįliš sem upp hefur komiš frį stofnun lżšveldisins.

Höfundur er alžingismašur fyrir Alžżšubandalagiš į Vestfjöršum.

Morgunblašiš 2. desember 1992.


Netfangiš žitt:
Skrį netfang
Afskrį netfang
vķsa vikunnar ( 154) Betra vęri žetta žing
Vķsa vikunnar ( 153): Viš erum flest ķ vķgamóš
Vķsa vikunnar (152): Eitthvaš heggur kaldan kjöl
Vķsa vikunnar ( 151): Illa fenginn aušinn žinn
Vķsa vikunnar ( 150): Ętķš sé žķn gata greiš
Vķsa vikunnar ( 149): Lśiš hef ég bakiš beygt
Vķsa vikunnar(148) : Góšra vina hylli hljóttu
Vķsa vikunnar ( 147): Djśpmanna dug og elju
Vķsa vikunnar ( 146): Sęll ég skynja landsins tungumįl
Vķsa vikunnar ( 145): Nś er undir sól aš sjį
Vķsa vikunnar ( 144): Ég leita žķn vor
Vķsa vikunnar (143): Ķhaldsins er nś senn
Vķsa vikunnar ( 142): Senn mun blįna himinn hįr
Vķsa vikunnar ( 141): Grösin fölna, grįna fjöll
Vķsa vikunnar (140): Aušstétt brżtur ofan frį

Skoša eldri mola
Kristinn H. Gunnarsson · Traðarstígur 12 · 415 Bolungavík · Sími 892-7630 Netfang: kristinn@kristinn.is